“รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” คืนสมดุลสู่ป่าควบคู่พัฒนาอาชีพ - ดินดีสม เป็นนาสวน

               จากปัญหาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ลุ่มน้ำ ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ทั้งการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การเพิ่มขึ้นของประชากร และการขยายตัวของชุมชนเมือง ทำให้มีการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติมากขึ้น โครงการ “รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” ระยะที่ 1 พ.ศ. 2551-2554 จึงได้เกิดขึ้นเพื่อสนอง พระราชดำริสมเด็จพระนางเจ้าสิริ กิติ์ พระบรมราชินีนาถ ที่เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการดำเนินงานโครงการอันเนื่อง มาจากพระราชดำริในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน เมื่อวันที่ 3-5 มีนาคม 2549 และทรงห่วงใยสภาพป่าต้นน้ำลำธารและทรงมีพระราชประสงค์ให้ราษฎรที่อาศัยอยู่ บนพื้นที่สูงตระหนักถึงความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติ ป่า น้ำ และดิน บนแหล่งต้นน้ำลำธาร และให้ราษฎรสามารถดำรงชีพอยู่กับป่าได้อย่างยั่งยืน…

            คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2550 เห็นชอบการดำเนินงานโครงการฯ โดยมอบหมายให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เป็นแกนกลางประสานงานร่วมกับหน่วยงาน ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงมหาดไทย ผู้ว่าราชการ จังหวัดในพื้นที่โครงการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่าง ๆ ในระดับส่วนกลางและระดับพื้นที่เพื่อสนับสนุนและร่วมมือกับชุมชนในพื้นที่ เป้าหมาย เพื่อดำเนินการพัฒนาตามแนวพระราชเสาวนีย์ข้างต้น ซึ่งเป้าหมายของโครงการป่ารักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดินนั้น ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่สูงของภาคเหนือ ประกอบด้วย 10 ลุ่มน้ำ พื้นที่ 6 จังหวัด ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย น่าน พิษณุโลก และอุตรดิตถ์ ประชากรเป้าหมายในพื้นที่โครงการ 109 หมู่บ้าน จากผลการดำเนินการโครงการฯ ระยะ 1ที่ผ่านมาแล้วเสร็จไปแล้วประมาณร้อยละ 50 โดยการดำเนินงานในปี 2554 ที่ผ่านมาตามแผนแม่บท

            ในยุทธศาสตร์ 4 ด้าน ได้แก่
       
1. ด้านการส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้และพัฒนาอาชีพตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง
        2. ด้านการเสริมสร้างความ เข้มแข็งและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของครอบครัวและชุมชน
        3. ด้านการฟื้นฟูและอนุรักษ์ทรัพยากร ดิน น้ำ และป่าไม้เพื่อความสมดุลและยั่งยืน และ
        4. ด้านการศึกษาวิจัยและการปฏิบัติงานสนับสนุน

            ในภาพรวมพบว่า เกษตรกรในโครงการ “ป่ารักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” ที่ทางหน่วยงานต่าง ๆ เข้าไปส่งเสริมให้เกษตรกรมีความรอบรู้ด้านการผลิต สามารถนำไปบริโภคในครัวเรือน และเหลือจำหน่ายบ้าง ส่งผลให้เกษตรกรสามารถลดรายจ่ายและเพิ่มรายได้ในครัวเรือนได้เพิ่มขึ้น ทำให้เกษตรกรในโครงการมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น เกษตรกรมีการรวมตัวกันในรูปแบบกลุ่มอาชีพตามแนวทางสหกรณ์ ขณะเดียวกัน เกษตรกรที่เข้าร่วมในโครงการยังให้ความร่วมมือในการพัฒนาแหล่งน้ำ พัฒนาดิน และการอนุรักษ์ฟื้นฟูป่าควบคู่กันไปด้วย

            การดำเนินงานในโครงการ “รักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน” ระยะที่ 2 ในปี 2555– 2559 นั้น ก็จะดำเนินการให้เกิดความต่อเนื่องและครอบคลุมพื้นที่เป้าหมายโดยเร็วต่อไป นายธีระ วงศ์สมุทร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในฐานะประธานคณะกรรมการอำนวยการโครงการรักษ์น้ำเพื่อพระแม่ของแผ่นดิน เปิดเผยว่า สำหรับทิศทางการดำเนินงานโครงการฯ ระยะที่ 2 นั้น จะเน้นกรอบการพัฒนาที่จะให้มีการจัดตั้งถิ่นฐานถาวรในพื้นที่ลุ่มน้ำตามแนว พระราชดำริ เพื่อสร้างความเข้มแข็งของชุมชนให้เกิดขึ้น รวมถึงให้มีการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม น้ำ ดิน และป่า ในลักษณะองค์รวม โดยมุ่งพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำและสนับสนุนความมั่นคงอาหารให้เกิดขึ้นอย่างถาวร ในชุมชน โดยให้การพัฒนาคนและการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติดำเนินไปด้วยกันอย่างสมดุล …โดยไม่ลืมที่จะนำปัญหาอุปสรรค ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นจากผลการดำเนินโครงการฯ ในระยะที่ 1 มาพัฒนาปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินงานเพิ่มมากขึ้น.


แหล่งที่มา : หนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 25 เมษายน 2555

รายงาน :  สุญาณี สุทธิพงศ์ ส่วนส่งเสริมการจัดการ

[ประปาไทย.คอม] [นานาน่ารู้]